{"id":4538,"date":"2021-10-07T07:31:13","date_gmt":"2021-10-07T07:31:13","guid":{"rendered":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/?p=4538"},"modified":"2021-10-07T07:32:52","modified_gmt":"2021-10-07T07:32:52","slug":"czy-pracodawca-moze-wymagac-od-pracownika-informacji-o-szczepieniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/czy-pracodawca-moze-wymagac-od-pracownika-informacji-o-szczepieniu\/","title":{"rendered":"Czy pracodawca mo\u017ce wymaga\u0107 od pracownika informacji o szczepieniu?"},"content":{"rendered":"\n

W polskim systemie prawnym wci\u0105\u017c brakuje jednoznacznej podstawy prawnej umo\u017cliwiaj\u0105cej pracodawcy swobodne (tzn. bez nara\u017cenia si\u0119 na ryzyko jakiejkolwiek odpowiedzialno\u015bci) pytanie pracownik\u00f3w czy kandydat\u00f3w do pracy o to, czy s\u0105 zaszczepieni (w zasadzie nie tylko w kierunku COVID-19, ale w og\u00f3le). Oznacza to, \u017ce zadawanie pytania o szczepienie jest na ten moment obarczone ryzykiem, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyeliminowa\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obszary ryzyka s\u0105 przy tym dwa: kwestia ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa pracy \u2013 t\u0142umaczy Anna Wilu\u015b-Antoniuk, radca prawny w agencji zatrudnienia LeasingTeam Group \u2013 w obu przypadkach sytuacja prawna jest niejasna. Na szcz\u0119\u015bcie zmiany przepis\u00f3w wydaj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwe w nied\u0142ugiej przysz\u0142o\u015bci \u2013 nie brakuje bowiem zwolennik\u00f3w takich zmian.<\/p>\n\n\n\n

Rodo a pytanie o szczepienie<\/h3>\n\n\n\n

W obszarze danych osobowych pytanie o szczepienie obejmuje pytanie o dane osobowe dotycz\u0105ce zdrowia. Takie dane s\u0105 szczeg\u00f3lnie chronione. <\/p>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 teoretyczn\u0105 podstaw\u0105 prawn\u0105 do ich przetwarzania przez pracodawc\u0119 jest zgoda danej osoby, czyli w pe\u0142ni swobodne i dobrowolne udzielenie takiej informacji przez pracownika lub kandydata, zgodnie z odpowiednim przepisem RODO. Ze zgodami w prawie pracy jest jednak pewien niejako systemowy problem \u2013 co do zasady przyjmuje si\u0119, \u017ce ze strony pracownika one nigdy nie s\u0105 zupe\u0142nie swobodne. Z uwagi na zale\u017cno\u015b\u0107 pracownika od pracodawcy nie bez racji przyjmuje si\u0119, \u017ce pracownik czuje si\u0119 zawsze w pewien spos\u00f3b przymuszony do odpowiedzi na pytanie pracodawcy (czy udzielenia innej zgody), poniewa\u017c ma poczucie, \u017ce od tego zale\u017cy jego zatrudnienie \u2013 m\u00f3wi prawniczka LeasingTeam.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

To sprawia, \u017ce przetwarzanie danych w oparciu o zgod\u0119 pracownika w prawie pracy jest powszechnie kwestionowane. Jednocze\u015bnie wskazuje si\u0119, \u017ce w stosunku pracy zgoda pracownika jest swobodna i \u015bwiadoma tylko wtedy, kiedy pracownik sam (z w\u0142asnej inicjatywy) udzieli\u0142 pracodawcy jakiej\u015b informacji. To prowadzi\u0142oby do wniosku, \u017ce pracodawca dane o szczepieniach mo\u017ce mie\u0107 i przetwarza\u0107, ale nie mo\u017ce o nie pyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Drug\u0105 ewentualn\u0105 podstaw\u0105 przetwarzania takich danych jest ich niezb\u0119dno\u015b\u0107 do cel\u00f3w profilaktyki zdrowotnej lub medycyny pracy, czyli m\u00f3wi\u0105c w uproszczeniu, wzgl\u0119dy BHP. Opieraj\u0105c si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce zak\u0142ad pracy to wsp\u00f3lnota, pewna zbiorowo\u015b\u0107, coraz cz\u0119\u015bciej wskazuje si\u0119, \u017ce pytanie o szczepienie uzasadnia pierwsze\u0144stwo dobra wsp\u00f3lnego nad dobrem indywidualnym pracownika. nnymi s\u0142owy, pomimo braku ewidentnych podstaw prawnych, i tak coraz cz\u0119\u015bciej postuluje si\u0119 dopuszczalno\u015b\u0107 pytania o szczepienie z uwagi na nadrz\u0119dny cel, jakim jest dba\u0142o\u015b\u0107 o zdrowie wszystkich zatrudnianych pracownik\u00f3w \u2013 wyja\u015bnia Anna Wilu\u015b-Antoniuk<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Niejasna litera prawa pracy<\/h3>\n\n\n\n

Kodeks pracy zawiera katalog informacji, kt\u00f3rych pracodawca mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od osoby ubiegaj\u0105cej si\u0119 o prac\u0119. W katalogu tym nie ma przes\u0142anki nawet w przybli\u017ceniu zwi\u0105zanej z tzw. statusem covidowym. Zatem, interpretuj\u0105c przepis restrykcyjnie, nale\u017ca\u0142oby za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce pracodawca nie ma w og\u00f3le prawa zada\u0107 kandydatowi do pracy pytania o szczepienie.
W przypadku os\u00f3b ju\u017c zatrudnionych sytuacja jest podobna, cho\u0107 art. 221 \u00a7 4 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy \u017c\u0105da\u0107 innych ni\u017c wymienione wprost w przepisie informacji, gdy jest to niezb\u0119dne do zrealizowania uprawnienia lub spe\u0142nienia obowi\u0105zku wynikaj\u0105cego z przepisu prawa. Na podstawie tego przepisu mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 powo\u0142ywa\u0107 si\u0119, na przyk\u0142ad, na powinno\u015b\u0107 pracodawcy zapewnienia bezpiecze\u0144stwa za\u0142ogi i tym uzasadnia\u0107 pytania o szczepienie.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy pow\u015bci\u0105gliwie wypowiada si\u0119 na temat szczepie\u0144 w kontek\u015bcie prawa pracy, ale \u201e(\u2026) niezmiennie uwa\u017ca za celowe i zasadne jak najszersze poddawanie si\u0119 pracownik\u00f3w szczepieniom przeciwko COVID-19, zaznaczaj\u0105c jednocze\u015bnie, i\u017c w my\u015bl aktualnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w prawa poddanie si\u0119 tym szczepieniom ma charakter dobrowolny.\u201d, jednocze\u015bnie podnosz\u0105c, \u017ce \u201e(\u2026) pracodawca jest zobligowany do prowadzenia rejestru prac nara\u017caj\u0105cych pracownik\u00f3w na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagro\u017cenia oraz rejestru pracownik\u00f3w nara\u017conych na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagro\u017cenia\u201d1. Do jednej ze wspomnianych grup zagro\u017cenia (tj. grupy 3) nale\u017cy wirus SARS-COV-2. Naturalnie kategorie prac skutkuj\u0105cych nara\u017ceniem na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w s\u0105 \u015bci\u015ble okre\u015blone w przepisach, zatem nie spos\u00f3b twierdzi\u0107, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek obecnie pracuje w sytuacji nara\u017cenia (cho\u0107 zdrowy rozs\u0105dek nakazuje przyj\u0105\u0107, \u017ce tak jest).<\/p>\n\n\n\n

Niemniej jednak mo\u017cna ostro\u017cnie przypuszcza\u0107, \u017ce podejmowane przez pracodawc\u00f3w dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu ustalenie, czy zatrudniaj\u0105 b\u0105d\u017a rekrutuj\u0105 pracownik\u00f3w szczepionych nie b\u0119dzie w prawie pracy pot\u0119piane. Niestety, p\u00f3ki co nie ma w temacie dost\u0119pnych wypowiedzi orzeczniczych, ani utrwalonych podgl\u0105d\u00f3w autorytet\u00f3w z dziedziny prawa.<\/p>\n\n\n\n

Pyta\u0107 czy nie pyta\u0107?<\/h3>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, pytania o szczepienia nara\u017caj\u0105 pracodawc\u00f3w na zarzuty bezprawnego przetwarzania danych osobowych oraz naruszenia przepis\u00f3w Kodeksu pracy, mog\u0105ce prowadzi\u0107 np. do zarzut\u00f3w dyskryminacji (np. kandydata do pracy niezaszczepionego i niezatrudnionego). Praktyka pr\u00f3buje radzi\u0107 sobie z takimi zarzutami przez uzasadnianie pyta\u0144 o szczepienie za pomoc\u0105 np.:<\/p>\n\n\n\n

  1. Przepis\u00f3w limituj\u0105cych liczb\u0119 os\u00f3b na zgromadzeniu\/imprezie, do kt\u00f3rych nie wlicza si\u0119 os\u00f3b zaszczepionych \u2013 tak np. przy organizacji imprez integracyjnych;<\/li>
  2. Prowadzonych akcji promuj\u0105cych szczepienia (konkursy, akcje promocyjne) \u2013 licz\u0105c na ch\u0119\u0107 pracownik\u00f3w dobrowolnego zg\u0142aszania pracodawcy takiej informacji w celu uzyskania jakiej\u015b korzy\u015bci\/nagrody.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    P\u00f3ki co wszelkie pr\u00f3by uzale\u017cniania zatrudniania od szczepienia pozostaj\u0105 jednak obarczone ryzykiem, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyeliminowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n

    Og\u00f3lny daj\u0105cy si\u0119 zaobserwowa\u0107 w obszarze prawa pracy klimat pozwala jednak na ostro\u017cny optymizm wywo\u0142any tym, \u017ce zwolennicy dopuszczalno\u015bci pytania o fakt zaszczepienia wydaj\u0105 si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 ro\u015bnie r\u00f3wnie\u017c prawdopodobie\u0144stwo wygranej pracodawcy w post\u0119powaniu s\u0105dowym czy administracyjnym \u2013 stwierdza ekspertka LeasingTeam.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

    Podejmuj\u0105c decyzj\u0119 biznesow\u0105 o tym, czy w danym projekcie stosowa\u0107 wym\u00f3g zaszczepienia pracownik\u00f3w, trzeba wi\u0119c wa\u017cy\u0107 proporcj\u0119 ryzyka do warto\u015bci biznesowej (a wi\u0119c nie tylko finansowej) dzia\u0142a\u0144, a tak\u017ce powinno si\u0119 dokonywa\u0107 analizy zasadno\u015bci wymogu szczepienia w danej grupie zawodowej z perspektywy \u201ezdrowego rozs\u0105dku\u201d, tj. analizowa\u0107, czy mo\u017cna przekonuj\u0105co uzasadni\u0107 realny wp\u0142yw wymogu zaszczepienia na bezpiecze\u0144stwo czy ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dzia\u0142ania zak\u0142adu pracy, czy te\u017c podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 oceny potencjalnej transmisji choroby w\u015br\u00f3d i za po\u015brednictwem pracownik\u00f3w niezaszczepionych.<\/p>\n\n\n\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o: LeasingTeam<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W polskim systemie prawnym wci\u0105\u017c brakuje jednoznacznej podstawy prawnej umo\u017cliwiaj\u0105cej pracodawcy swobodne (tzn. bez nara\u017cenia si\u0119 na ryzyko jakiejkolwiek odpowiedzialno\u015bci) pytanie pracownik\u00f3w czy kandydat\u00f3w do pracy o to, czy s\u0105 zaszczepieni (w zasadzie nie tylko w kierunku COVID-19, ale w og\u00f3le). Oznacza to, \u017ce zadawanie pytania o szczepienie jest na ten moment obarczone ryzykiem, kt\u00f3rego […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4540,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[205],"tags":[942,945,944,943],"class_list":["post-4538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-praca-w-regionie","tag-rodo","tag-status-covidowy","tag-szczepienie-a-praca","tag-wymog-zaszczepienia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4538"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4542,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4538\/revisions\/4542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}