{"id":7223,"date":"2026-02-26T10:52:16","date_gmt":"2026-02-26T10:52:16","guid":{"rendered":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/?p=7223"},"modified":"2026-02-26T10:52:21","modified_gmt":"2026-02-26T10:52:21","slug":"retno-z-indonezji-pragne-byc-dla-rodakow-jak-starsza-siostra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/retno-z-indonezji-pragne-byc-dla-rodakow-jak-starsza-siostra\/","title":{"rendered":"Retno z Indonezji: Pragn\u0119 by\u0107 dla rodak\u00f3w jak starsza siostra"},"content":{"rendered":"\n

Pozna\u0142em Retno jako kobiet\u0119 opanowan\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle rzeczow\u0105. Jej historia nie jest ckliw\u0105 opowie\u015bci\u0105 o prywatnych decyzjach, lecz szczer\u0105 rozmow\u0105 o \u015bcie\u017cce zawodowej, do\u015bwiadczeniach migracyjnych i poczuciu odpowiedzialno\u015bci wobec innych. W\u0142a\u015bnie taka perspektywa sprawia, \u017ce jej droga jest szczeg\u00f3lnie cenna z punktu widzenia HR \u2013 i jednocze\u015bnie bardzo ludzka.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Droga do Polski: migracja bez upi\u0119kszania<\/h2>\n\n\n\n

Retno pochodzi z Indonezji. Do Europy wyjecha\u0142a kilka lat temu, a przez d\u0142u\u017cszy czas jej \u017cycie toczy\u0142o si\u0119 \u201epomi\u0119dzy\u201d \u2013 pomi\u0119dzy Czechami a Indonezj\u0105. Nie by\u0142a to typowa emigracja z jasno wyznaczonym celem, lecz raczej ci\u0105g\u0142e funkcjonowanie na styku dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142omem okaza\u0142a si\u0119 pandemia. Powr\u00f3t do Indonezji z powod\u00f3w rodzinnych zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z zamkni\u0119ciem granic i wstrzymaniem wszystkich procedur.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 By\u0142am na siebie z\u0142a, \u017ce wr\u00f3ci\u0142am, ale jednocze\u015bnie wiedzia\u0142am, \u017ce nie mia\u0142am wyboru \u2013 wspomina.<\/p>\n\n\n\n

Zamiast czeka\u0107, zacz\u0119\u0142a szuka\u0107 realnych mo\u017cliwo\u015bci. Polska nie jawi\u0142a si\u0119 jako egzotyczny plan, lecz jako konkretna szansa: powr\u00f3t do Europy i zawodowa stabilizacja. Jeszcze przed przylotem zacz\u0119\u0142a si\u0119 do tego przygotowywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W trakcie pandemii zapisa\u0142a si\u0119 na zdalny kurs j\u0119zyka polskiego organizowany przez Ambasad\u0119 RP w D\u017cakarcie. Uczy\u0142a si\u0119 przez kilka miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Gdy przylecia\u0142am do Polski, m\u00f3wi\u0142am bardzo \u0142amanym polskim, ale ju\u017c co\u015b umia\u0142am. To robi ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Adaptacja, kt\u00f3ra buduje umiej\u0119tno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenia z Czech sprawi\u0142y, \u017ce Polska nie by\u0142a dla niej kulturowym szokiem. Jednak jedno bardzo pozytywnie j\u0105 zaskoczy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Polacy naprawd\u0119 doceniaj\u0105 wysi\u0142ek. Nawet je\u015bli m\u00f3wi\u0119 z b\u0142\u0119dami, zauwa\u017caj\u0105, \u017ce si\u0119 staram \u2013 opowiada.<\/p>\n\n\n\n

To spostrze\u017cenie sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej jednym z fundament\u00f3w jej obecnej roli. Dzi\u015b Retno wspiera pracownik\u00f3w z Indonezji<\/a>, kt\u00f3rzy przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski. Jej zadanie nie polega na formalnym wdro\u017ceniu, lecz na prawdziwym towarzyszeniu im w procesie adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wiem, kim oni s\u0105. To ludzie, kt\u00f3rzy przyjechali tu walczy\u0107 o swoich bliskich. Je\u015bli pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy, to nie dlatego, \u017ce s\u0105 z\u0142ymi pracownikami, tylko dlatego, \u017ce czego\u015b nie wiedz\u0105 \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Z tego, co widz\u0119, nikt z nich nie przyjecha\u0142 tu, \u017ceby \u017ale pracowa\u0107. Trzeba im po prostu pokaza\u0107, jak to robi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Takie podej\u015bcie \u2013 bardzo bliskie nowoczesnemu HR \u2013 opiera si\u0119 na empatii, ale jednocze\u015bnie na jasnych zasadach.<\/p>\n\n\n\n

Zima, odpady i aplikacje \u2013 rzeczywiste wyzwania onboardingu<\/h2>\n\n\n\n

Wsparcie Retno zaczyna si\u0119 od absolutnie podstawowych spraw. Najwi\u0119kszym pierwszym szokiem jest zawsze pogoda i zima.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Buty, kurtka, r\u0119kawiczki, czapka. Musz\u0119 dok\u0142adnie pokaza\u0107, jak si\u0119 ubiera\u0107. Zwyk\u0142e wydanie odzie\u017cy s\u0142u\u017cbowej to za ma\u0142o \u2013 podkre\u015bla. \u2013 Klimat w Indonezji jest o wiele cieplejszy ni\u017c w Polsce, dlatego pilnuj\u0119, \u017ceby ka\u017cdy, kto tu przylatuje, nie by\u0142 zaskoczony nasz\u0105 zim\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie w trakcie naszej rozmowy pod K\u0119pnem nad g\u0142owami wisia\u0142y ci\u0119\u017ckie \u015bnie\u017cne chmury, dachy pokrywa\u0142 bia\u0142y puch, a my byli\u015bmy w samym \u015brodku \u201eataku zimy\u201d. Panowa\u0142 siarczysty mr\u00f3z, wia\u0142 ostry wiatr i co chwil\u0119 robi\u0142o si\u0119 \u015blisko. Potrafi\u0119 sobie wyobrazi\u0107, jakim wstrz\u0105sem musi by\u0107 l\u0105dowanie w lutym we Wroc\u0142awiu, Poznaniu czy Warszawie \u2013 w D\u017cakarcie temperatury prawie nigdy nie spadaj\u0105 poni\u017cej 22 stopni, a u nas taka aura to ju\u017c \u201eprawdziwe lato\u201d. Sam kiedy\u015b wr\u00f3ci\u0142em w pa\u017adzierniku znad Morza \u015ar\u00f3dziemnego i na lotnisku od razu musia\u0142em skroba\u0107 l\u00f3d z szyb. Tylko \u017ce ja wsiad\u0142em do samochodu i pojecha\u0142em do domu, gdzie w szafie czeka\u0142y ciep\u0142e rzeczy. Przyjezdny ma jedynie to, co zmie\u015bci\u0142o si\u0119 w walizce.<\/p>\n\n\n\n

Potem przychodzi czas na kolejne elementy codziennego \u017cycia: komunikacja miejska, do\u0142adowanie telefonu, obs\u0142uga kilku r\u00f3\u017cnych aplikacji w smartfonie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W Indonezji cz\u0119sto jedna aplikacja za\u0142atwia wszystko. Tutaj ka\u017cda sprawa wymaga osobnej apki. To potrafi naprawd\u0119 zirytowa\u0107 \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najcz\u0119stszych problem\u00f3w okazuje si\u0119\u2026 segregacja odpad\u00f3w. W Indonezji nie jest to co\u015b oczywistego, a w Polsce b\u0142\u0119dy mog\u0105 sko\u0144czy\u0107 si\u0119 karami dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty mieszkaniowej. Dlatego Retno przygotowa\u0142a w\u0142asne materia\u0142y \u2013 proste, obrazkowe poradniki pokazuj\u0105ce kolory pojemnik\u00f3w, zasady sortowania i konsekwencje ich \u0142amania.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Je\u015bli nie wyja\u015bnisz tego zawczasu, ludzie ucz\u0105 si\u0119 dopiero na mandatach. A ja wol\u0119, \u017ceby zdobywali wiedz\u0119 bez stresu \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnice kulturowe, kt\u00f3rych nie wida\u0107 w CV<\/h2>\n\n\n\n

Retno zwraca uwag\u0119 tak\u017ce na mniej oczywiste r\u00f3\u017cnice kulturowe. W Indonezji hierarchia odgrywa bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 \u2013 decyduj\u0105 o niej wiek, p\u0142e\u0107 i starsze\u0144stwo. Dlatego zespo\u0142em zazwyczaj kieruje najstarszy m\u0119\u017cczyzna, i w\u0142a\u015bnie takiej struktury migranci cz\u0119sto si\u0119 spodziewaj\u0105, a czasem nawet tego oczekuj\u0105. W Polsce mo\u017ce ich wi\u0119c czeka\u0107 niema\u0142e zaskoczenie kulturowe.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Tutaj liderem zespo\u0142u mo\u017ce by\u0107 m\u0142odsza osoba lub m\u0142oda kobieta. Dla wielu z nich to trudne do zaakceptowania, je\u015bli nikt wcze\u015bniej tego nie wyja\u015bni \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 te\u017c drobne, lecz znacz\u0105ce szczeg\u00f3\u0142y: sucha \u0142azienka zamiast mokrej, powszechne w Polsce kapcie (w Indonezji noszone rzadko, bo ciep\u0142y klimat tego nie wymaga) oraz obowi\u0105zek przechodzenia przez jezdni\u0119 wy\u0142\u0105cznie w wyznaczonych miejscach. Rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 brzmie\u0107 jak anegdoty, ale w praktyce mocno wp\u0142ywaj\u0105 na komfort \u017cycia i poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Flaki, \u017curek i szarlotka \u2013 adaptacja od kuchni<\/h2>\n\n\n\n

Rozmowa z Retno nie by\u0142aby pe\u0142na bez tematu jedzenia. Jak pomin\u0105\u0107 kuchni\u0119 w rozmowie z kim\u015b, kto wychowa\u0142 si\u0119 na innym kontynencie? Z ciekawo\u015bci pytam, kt\u00f3re polskie dania najbardziej jej smakuj\u0105, bo nasza kuchnia jest do\u015b\u0107 specyficzna \u2013 nie ka\u017cdy Europejczyk j\u0105 lubi, a co dopiero osoba z Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n

Pytam wi\u0119c o ulubione danie, ale Retno lekko si\u0119 waha, gdy ma wybra\u0107 tylko jedno. Ostatecznie decydujemy, \u017ce opowie o ca\u0142ym ulubionym polskim obiedzie: zupie, drugim daniu i deserze.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Uwielbiam flaczki \u2013 m\u00f3wi bez namys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Retno nie waha\u0142a si\u0119 ani chwili, a ja by\u0142em naprawd\u0119 zaskoczony. Flaczki, kt\u00f3re sam mam w osobistej czo\u0142\u00f3wce, to danie mocno polaryzuj\u0105ce nawet w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce w kuchni indonezyjskiej te\u017c ch\u0119tnie si\u0119ga si\u0119 po podroby. Co zabawniejsze, jedno z tradycyjnych da\u0144 nazywa si\u0119 babat i przygotowuje si\u0119 je z \u017co\u0142\u0105dk\u00f3w wo\u0142owych \u2013 dok\u0142adnie tak samo jak nasze rodzime flaczki.<\/p>\n\n\n\n

Retno lubi te\u017c \u017curek, a przy okazji uczy si\u0119 przygotowywa\u0107 zup\u0119 og\u00f3rkow\u0105. To ju\u017c naprawd\u0119 klasyczne, polskie po\u0142\u0105czenie zup, kt\u00f3rym mog\u0142aby pochwali\u0107 si\u0119 niejedna do\u015bwiadczona gospodyni. Na drugie danie najch\u0119tniej wybra\u0142aby \u017ceberka, a na deser \u2013 szarlotk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wiem, \u017ce to takie tradycyjne i uniwersalne ciasto \u2013 wyja\u015bnia. \u2013 Ale szczerze uwa\u017cam, \u017ce polska szarlotka jest rewelacyjna. Polskie jab\u0142ka maj\u0105 zupe\u0142nie inny smak. Naprawd\u0119 \u2013 dodaje z u\u015bmiechem.<\/p>\n\n\n\n

Te pozornie drobne, codzienne elementy pokazuj\u0105 co\u015b istotnego: adaptacja to nie tylko kwestie zawodowe i formalno\u015bci. To r\u00f3wnie\u017c oswajanie zwyk\u0142ego \u017cycia. Co zje\u015b\u0107? Co ugotowa\u0107, zw\u0142aszcza gdy w nowym kraju brakuje ulubionych sk\u0142adnik\u00f3w? Mo\u017cna eksperymentowa\u0107 i szuka\u0107 zamiennik\u00f3w, a mo\u017cna \u2013 tak jak Retno \u2013 po prostu pokocha\u0107 kuchni\u0119 lokaln\u0105. Dla ka\u017cdego sprawdzi si\u0119 inne podej\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Zwraca uwag\u0119 jeszcze na jeden ciekawy szczeg\u00f3\u0142:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 U was m\u0119\u017cczy\u017ani bardzo cz\u0119sto gotuj\u0105, chwal\u0105 si\u0119 tym i s\u0105 dumni ze swoich umiej\u0119tno\u015bci \u2013 zauwa\u017ca. \u2013 W Indonezji m\u0119\u017cczyzna w kuchni to zazwyczaj zawodowy kucharz, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 lub specjalistyczny kurs. W domu gotowaniem zajmuj\u0105 si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie kobiety.<\/p>\n\n\n\n

Starsza siostra jako model wsparcia<\/h2>\n\n\n\n

Retno pomaga\u0142a swoim rodakom kt\u00f3rzy przyjechali pracowa\u0107 w Polsce ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu \u2013 jeszcze zanim zacz\u0119\u0142a prac\u0119 w Worksol. Dzi\u0119ki w\u0142asnemu do\u015bwiadczeniu doskonale wiedzia\u0142a, co czeka osoby przylatuj\u0105ce do Polski i na co szczeg\u00f3lnie warto zwraca\u0107 uwag\u0119 podczas adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wcze\u015bniej robi\u0142am to nieformalnie. Ludzie i tak regularnie do mnie dzwonili z pytaniami. Teraz robi\u0119 to oficjalnie i z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem. Czuj\u0119, \u017ce to jest moje miejsce \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Nie chc\u0119 by\u0107 tylko osob\u0105, kt\u00f3ra wska\u017ce nowemu pracownikowi mieszkanie i stanowisko, a potem zostawi go samego. Zawsze pami\u0119tam, \u017ce zostawili swoje rodziny na innym kontynencie, wi\u0119c staram si\u0119 w pewien spos\u00f3b je im zast\u0105pi\u0107. Jako starsza siostra \u2013 nie jako koordynatorka czy zwyk\u0142a informatorka, ale jako kto\u015b, kto naprawd\u0119 jest blisko nich.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchaj\u0105c Retno, mam wra\u017cenie, \u017ce nie stoi ona ani przed migrantami, ani ponad nimi. Idzie dok\u0142adnie obok. Tak jak starsza siostra, kt\u00f3ra ju\u017c zna drog\u0119 i potrafi bezpiecznie poprowadzi\u0107 innych.<\/p>\n\n\n\n

Jej historia nie jest typow\u0105 opowie\u015bci\u0105 o migracji. To przede wszystkim opowie\u015b\u0107 o odpowiedzialno\u015bci i o roli, jak\u0105 mog\u0105 \u2013 i powinny \u2013 odgrywa\u0107 firmy oraz osoby wspieraj\u0105ce pracownik\u00f3w z zagranicy. Wi\u0119cej takich historii przeczytasz na HR Blogu<\/strong><\/a> prowadzonym przez ekspert\u00f3w Worksol Group.<\/p>\n\n\n\n

Z perspektywy HR \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie takie podej\u015bcie \u2013 oparte na autentycznej empatii, wiedzy kulturowej i realnym, codziennym wsparciu \u2013 buduje lojalno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w, stabilno\u015b\u0107 zespo\u0142\u00f3w i pozytywny wizerunek pracodawcy.<\/p>\n\n\n\n

Rozmow\u0119 przeprowadzi\u0142 Micha\u0142 Woyczy\u0144ski, Worksol Group<\/em><\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142 zewn\u0119trzny<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pozna\u0142em Retno jako kobiet\u0119 opanowan\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle rzeczow\u0105. Jej historia nie jest ckliw\u0105 opowie\u015bci\u0105 o prywatnych decyzjach, lecz szczer\u0105 rozmow\u0105 o \u015bcie\u017cce zawodowej, do\u015bwiadczeniach migracyjnych i poczuciu odpowiedzialno\u015bci wobec innych. W\u0142a\u015bnie taka perspektywa sprawia, \u017ce jej droga jest szczeg\u00f3lnie cenna z punktu widzenia HR \u2013 i jednocze\u015bnie bardzo ludzka. Droga do Polski: migracja bez […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7227,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[442,206],"tags":[],"class_list":["post-7223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykul-zewnetrzny","category-porady"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7228,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7223\/revisions\/7228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/praca.nowiny.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}